U današnjem članku vam pišemo na temu jedne od najpotresnijih i najzagonetnijih tragedija koje su se dogodile na otvorenom moru, a koja ni nakon skoro tri decenije ne prestaje da izaziva jezu.
- Ovo je priča o ljubavi, povjerenju, kobnoj grešci i riječima koje su, zapisane prije nestanka, zvučale kao mračno predskazanje sudbine.
Prije tačno 28 godina, Tom i Ajlin Lonergan, bračni par iz Luizijane, nestali su tokom ronjenja u australijskim vodama. Oboje su bili u ranim tridesetim, puni života, planova i strasti prema putovanjima. Ronjenje im nije bilo hobi, već način da osjete slobodu i povezanost sa svijetom. Upravo ta ljubav prema moru dovela ih je do Velikog koralnog grebena, jedne od najpoznatijih, ali i najopasnijih ronilačkih destinacija na svijetu.
- Tom je bio pilot rezervnih snaga američkog ratnog vazduhoplovstva, disciplinovan i racionalan čovjek, dok je Ajlin radila kao učiteljica, blaga i empatična, ali snažnog karaktera. Zajedno su se pridružili grupi od 26 ljudi na organizovanom ronilačkom izletu preko kompanije koja je nudila obilazak grebena Sent Krispin. Sve je trebalo da bude rutinski izlet. Međutim, ono što je počelo kao još jedna avantura, završilo se kao jedan od najšokantnijih nestanaka u istoriji ronjenja.
Tokom zarona, Tom i Ajlin su, usljed fatalne greške, ostavljeni iza sebe. Brod je isplovio bez njih, a ono što dodatno ledi krv u žilama jeste činjenica da su prošla čak dva dana prije nego što je iko primijetio da ih nema. Ta spoznaja pokrenula je ogromnu potragu u kojoj su učestvovali mornarica, policija i brojni volonteri. More je pretraživano danima, ali bez ikakvog traga o sudbini ovog para.
Posebnu težinu cijeloj priči daje ono što je pronađeno kasnije – zapisi iz njihovih dnevnika. Samo šesnaest dana prije nestanka, Ajlin je u svoj dnevnik zapisala riječi koje su kasnije protumačene kao zloslutne. Pisala je o Tomovom umoru od života, o njegovim mislima koje su naginjale ka smrti, i o strahu da bi ona mogla biti uvučena u nešto što ne razumije do kraja. Te rečenice, čitane nakon tragedije, zvuče kao upozorenje koje niko nije čuo na vrijeme.
Šest mjeseci ranije, i Tom je u svom dnevniku ostavio zapis koji je kasnije šokirao javnost. Govorio je o osjećaju da je njegov život već dostigao vrhunac i da sve nakon toga vodi nizbrdo. Ipak, Ajlinina porodica odlučno je odbacila teorije o samoubistvu, tvrdeći da su riječi izvučene iz konteksta i da par nije pokazivao namjeru da sebi oduzme život.
Jedan domaći izvor iz oblasti psihologije u Bosni i Hercegovini ističe da ljudi koji vode dnevnike često zapisuju prolazne misli i strahove koji ne moraju nužno odražavati stvarnu namjeru, ali nakon tragedije takvi zapisi dobijaju značenje koje možda nikada nisu imali.
- Tokom potrage, pronađena je ronilačka ploča sa rukom ispisanom porukom koja i danas izaziva jezu. Na njoj je pisalo da su napušteni na grebenu, uz tačno navedene datume i vrijeme, te očajnički poziv u pomoć. Vjeruje se da je poruka napisana dan nakon što su ostavljeni, u trenutku kada su još uvijek gajili nadu da će ih neko pronaći. Ta ploča postala je simbol njihove borbe za život i tihe agonije usred nepreglednog mora.
Kapetan broda kasnije je optužen za ubistvo iz nehata, ali je na sudu oslobođen. Tvrdio je da je posada izvršila pogrešno prebrojavanje putnika, što je dovelo do kobne greške. Ronilačka kompanija priznala je nemar i ubrzo nakon toga prestala sa radom. Ipak, pravda nikada nije mogla vratiti ono što je izgubljeno.
U mjesecima nakon nestanka, more je počelo da izbacuje dijelove njihove opreme. Pronađeni su prsluci, boce, jedno peraje i Ajlinino ronilačko odijelo sa oštećenjima za koja se vjeruje da su nastala usljed kontakta s koralima. Njihova tijela, međutim, nikada nisu pronađena. More je zadržalo svoju tajnu.
Jedan domaći izvor koji se bavi bezbjednošću na vodi naglašava da su ovakve tragedije često posljedica niza malih propusta, a ne jedne velike greške, te da se u ekstremnim uslovima svaka sekunda i svaka odluka računa.
Tokom godina, pojavile su se brojne teorije o njihovoj sudbini. Neki vjeruju da su umrli od dehidracije ili davljenja, drugi spominju napad ajkule, dok su se pojavile i spekulacije o dogovorenom samoubistvu ili čak lažiranju smrti. Ipak, zvanični nalazi mrtvozornika odbacili su ekstremnije teorije, ostavljajući javnost bez konačnog odgovora.
- Ono što ovu priču čini posebno bolnom jeste spoznaja da su Tom i Ajlin vjerovatno danima čekali spas, okruženi vodom, suncem i tišinom. Njihova sudbina postala je opomena cijeloj industriji ronjenja, ali i podsjetnik koliko je ljudski život krhak kada se suoči s nemilosrdnom prirodom.
Jedan domaći izvor iz oblasti društvenih studija ističe da ovakve priče opstaju u kolektivnom sjećanju jer spajaju ljudsku grešku, sudbinu i pitanje odgovornosti, ostavljajući prostor za trajnu nelagodu i razmišljanje.
Danas, gotovo tri decenije kasnije, ime Lonergan i dalje se spominje kad god se govori o sigurnosti ronjenja i odgovornosti organizatora. Njihova priča nije samo priča o nestanku, već i o povjerenju koje je iznevjereno, o zapisanim riječima koje su dobile novo značenje i o moru koje nikada ne vraća sve svoje tajne.
Na kraju, ostaje pitanje koje nema odgovor: da li bi sve bilo drugačije da je brod napravio još jedno prebrojavanje, da je neko pogledao unazad, da je jedna greška izbjegnuta? Možda. Ali ono što sigurno ostaje jeste činjenica da su Tom i Ajlin Lonergan postali simbol jedne tragedije koja i danas, nakon 28 godina, ne prestaje da podsjeća koliko je granica između avanture i katastrofe tanka.
